Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i perspektyw rozwoju wyższego szkolnictwa rolniczego

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie stanu i perspektyw wyższego szkolnictwa rolniczego pragnę przekazać, co następuje.    W procesie przemian społecznych i gospodarczych ważne miejsce zajmuje szkolnictwo wyższe. Wraz ze znaczącym wzrostem ogólnej liczby studentów w ostatnich latach wzrosła także liczba studentów uczelni rolniczych - w roku akademickim 1997-1998 liczba ta wyniosła 76 501 studentów i 8594 absolwentów.    W latach dziewięćdziesiątych dokonały się ważne reformy szkolnictwa wyższego, zwłaszcza od czasu uchwalenia ustawy o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych we wrześniu 1990 r., a także utworzenia Komitetu Badań Naukowych w styczniu 1991 r. Celem tych reform było przekształcenie silnie zbiurokratyzowanej struktury szkolnictwa wyższego przez wprowadzenie znacznej autonomii, decentralizacji, finansowania na zasadach konkurencyjności oraz umożliwienie przyjęcia własnych, unowocześnionych programów i nowych metod nauczania. Zmiany te dotyczą naturalnie także uczelni rolniczych.    Pozwolę sobie nadmienić, iż organizacja studiów rolniczych oraz w dużej mierze ogólne założenia programowe kierunków rolniczych zostały ukształtowane w Polsce w latach pięćdziesiątych. W tych czasach studia rolnicze przygotowywały specjalistów do potrzeb PGR, stąd kształcenie było wąskie i miało charakter specjalistyczny. Obecnie taki model wyższego wykształcenia rolniczego jest przeżytkiem, dlatego dąży się do zbudowania zupełnie nowego systemu zapewniającego absolwentom m.in. szeroką wiedzę biologiczną.    Ważną rolę we wdrażaniu nowego systemu edukacji ma Rada Główna Szkolnictwa Wyższego, która określa minimalne wymagania programowe dla poszczególnych kierunków studiów. Zaakceptowanie tych minimów w połączeniu z zaleceniami Europejskiej Federacji Stowarzyszeń Inżynierskich (FEANI) i Unii Europejskiej, dotyczącymi wymagań w odniesieniu do dyplomu inżynierskiego, pozwoli na pełne uznawanie przez kraje Unii dyplomów wydawanych w polskich wyższych szkołach rolniczych.    W ostatnich latach wiele uczelni rolniczych podjęło starania o uruchomienie bardziej atrakcyjnych kierunków i specjalności - w celu przyciągnięcia młodzieży i zachęcenia jej do podjęcia studiów. I tak w uczelniach rolniczych uruchomiono kierunki ˝zarządzanie i marketing˝, ˝ekonomia˝ czy też specjalność ˝agrobiznes˝.    Pragnę jednocześnie poinformować, że od 1992 r., a więc po wejściu w życie obowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym powstało w Polsce wiele uczelni niepaństwowych, w tym siedem o profilu przyrodniczym i rolniczym. Stanowią one dobry przykład współpracy środowisk wiejskich z akademickimi, gdyż najczęściej utworzone zostały w małych miejscowościach. W ten sposób pracownicy uczelni zbliżyli się do młodzieży, dla której kształcenie w pobliżu miejsca zamieszkania jest jedyną szansą zdobycia wyższego wykształcenia. Jak bowiem wiadomo, koszt utrzymania studentów w dużym mieście jest wielokrotnie wyższy.    Z interesującą ofertą udzielania poręczeń kredytów dla studentów pochodzących ze wsi wystąpiła w ostatnim czasie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Inicjatywa ta zmierza generalnie do umożliwienia studentom ze wsi, których sytuacja materialna nie pozwala na zapewnienie zabezpieczenia wymaganego przez banki, skorzystania z kredytów studenckich za poręczeniem agencji.    W 1998 r. powstały również pierwsze państwowe wyższe szkoły zawodowe. W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Jarosławiu utworzono specjalność ˝ekonomika i organizacja gospodarki żywnościowej˝, której absolwenci przygotowani będą do pracy w rolnictwie i gospodarce żywnościowej. Przewiduje się także, iż kolejne powstające uczelnie zawodowe - właśnie w związku z ˝Paktem dla wsi˝ - również podejmą kształcenie w specjalnościach odpowiadających na zapotrzebowanie lokalnego rolniczego rynku pracy.    Generalnie pragnę stwierdzić, iż polskie szkolnictwo wyższe, którego integralną częścią są przecież uczelnie rolnicze, wymaga daleko idących zmian strukturalnych i merytorycznych, odpowiadających przekształceniom społeczno-gospodarczym kraju, a zarazem przybliżających je do modelu europejskiego. Proces ten właśnie się rozpoczął, jednak będzie się on dokonywał na przestrzeni najbliższych kilku lat.    Pragnę także poinformować, iż trwają obecnie intensywne prace nad przygotowaniem nowego prawa o szkolnictwie wyższym. Nowe prawo utrzyma i umocni samodzielność i autonomię szkół wyższych, dając tym samym władzom akademickim - także uczelni rolniczych - możliwość takiego kształtowania koncepcji kształcenia, które uwzględni procesy rozwoju naszego kraju, jak też tendencji światowych w tej dziedzinie. Ustawa zwiększy jednocześnie odpowiedzialność społeczności akademickiej za poziom i jakość kształcenia.    W moim przekonaniu we wszystkich tych procesach aktywną rolę odgrywać będą środowiska akademickie uczelni rolniczych, ale także społeczność wsi. Liczę tu ogromnie na współpracę z parlamentem RP, gdyż jedynie wówczas uda się osiągnąć sukces i liczące się efekty jakościowe, których najlepszą wizytówką będą dobrze wykształceni absolwenci uczelni rolniczych.    Podsekretarz stanu    Jerzy Zdrada    Warszawa, dnia 13 kwietnia 1999 r.