Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie braku efektywnego działania Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych odnośnie do wspierania polskiego eksportu

   Odpowiadając na pismo z dnia 30 czerwca 2000 r., znak: SPS-0202-4235/00, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację pana posła Stanisława Steca z dnia 26 czerwca 2000 r.    W związku z utrzymywaniem się od dłuższego czasu negatywnych zjawisk w handlu zagranicznym Polski (chociaż pewne oznaki poprawy sytuacji uwidoczniły się w maju br.) problematyka promocji polskiej gospodarki i rozwoju polskiego eksportu jako jednego z warunków utrzymania wysokiego tempa rozwoju gospodarczego jest jedną z ważniejszych, jakie podejmuje rząd w ostatnim czasie.    Ministerstwo Gospodarki, w którego kompetencjach znajduje się problematyka współpracy gospodarczej z zagranicą, kontynuuje działania (o charakterze traktatowym, w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu oraz działalności promocyjnej) przewidziane do realizacji zgodnie z programem określonym w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝, przyjętym przez Radę Ministrów w sierpniu 1999 r.    Oczekujemy, że pełna realizacja przewidzianych w nim zamierzeń powinna przyczynić się do poprawy sytuacji w polskim handlu zagranicznym. Wśród działań ujętych w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝ i realizowanych przez Ministerstwo Gospodarki wymienić należy m.in. następujące przedsięwzięcia:    1. Działania o charakterze traktatowym:    - dostosowanie polskiego ustawodawstwa do ustawodawstwa obowiązującego w Unii Europejskiej i współpraca dwustronna z krajami Unii Europejskiej;    - realizacja zobowiązań liberalizacyjnych wynikających z przystąpienia Polski do OECD, ratyfikacja i wprowadzenie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO;    - wypracowanie koncepcji udziału Polski w kolejnej rundzie negocjacji wielostronnych w ramach WTO;    - opracowanie strategii udziału Polski w międzynarodowych systemach udzielania pomocy rozwojowej - z uwzględnieniem problematyki wspierania reform słabiej zaawansowanych państw regionu Europy Środkowo-Wschodniej (np. Ukrainy);    - rozwój stosunków gospodarczych z krajami nie należącymi do Unii Europejskiej (np. umowy o wolnym handlu z Turcją i Marokiem).    2. Usprawnienie działania finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu.    Kolejnym niezwykle ważnym obszarem działania MG jest usprawnienie działania finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu, przede wszystkim poprzez nowelizację obowiązujących i przygotowanie nowych aktów prawnych, wprowadzających lub też rozszerzających ułatwienia celne dla eksporterów i odnoszących się do finansowych instrumentów wspierania eksportu.    Wśród tego typu działań, których realizacja jest w chwili obecnej najbardziej zaawansowana, należy wskazać następujące:    a) Nowelizacja ustawy z 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne. Projekt nowelizacji został zaakceptowany przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów i rozpatrzony przez Radę Ministrów w marcu 2000 r. W czerwcu br. został on przyjęty przez Sejm i uzyskał poparcie Senatu. Proponowane w nowelizacji odniesienie progu kwotowego 10 mln euro do wartości kontraktowej, a nie obecnej wartości jednostkowej eksportowanego wyrobu oraz rezygnacja z wymogu minimalnego sześciomiesięcznego cyklu produkcyjnego pozwoli na wyeliminowanie dotychczasowych ograniczeń w stosowaniu przepisów wspomnianej ustawy i szersze niż dotychczas korzystanie z poręczeń i gwarancji.    b) Nowelizacja ustawy Kodeks celny oraz ustawy o podatku od towarów i usług i ustawy o podatku akcyzowym oraz zmiany w aktach wykonawczych wprowadzających ułatwienia w procedurach celnych i podatkowych w zakresie dotyczącym eksportu. Nowelizacje te umożliwiają m.in. zwolnienia przez organ celny wiarygodnych importerów z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń w sytuacji, gdy procedurą są objęte towary, których przywóz nie jest związany ze zwiększonym ryzykiem. Przygotowano także następujące rozporządzenia ministra finansów:    - w sprawie szczegółowych zasad i trybu stosowania uproszczonego sposobu dokumentowania pochodzenia towarów;    - w sprawie zwolnień z zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego;    - w sprawie trybu i warunków wydawania i cofania pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia ryczałtowego oraz wypadków, w których zabezpieczenia te można stosować, a także sposobu określenia wysokości zabezpieczenia ryczałtowego.    c) Nowelizacja ustaw mających na celu ochronę polskiego rynku, w tym:    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych;    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny;    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych towarów tekstylnych i odzieżowych.    d) Nowelizacja ustawy z dnia 15 stycznia 1995 r. o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych. Zgodnie z porozumieniem o subsydiach WTO (Subsidies and Countervailing Measures - SCM), w następstwie wcześniejszej notyfikacji, Polska może stosować tego typu dopłaty do końca 2001 r. Utrzymywanie dopłat nawet w tak ograniczonej perspektywie czasowej jest uzasadnione nadal pogarszającą się sytuacją w handlu zagranicznym Polski.    e) Opracowanie zasad udzielania dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych w oparciu o stałe stopy procentowe. Utworzenie takiego mechanizmu pozwoli na uzupełnienie wspomnianego systemu dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych, udzielanych w oparciu o zmienne stopy procentowe. W dłuższej perspektywie czasowej rozwiązanie takie jest konieczne - Polska jest już obecnie krajem - obserwatorem Porozumienia OECD w sprawie wytycznych dla oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych (tzw. Consensus OECD - Arrangement on guidelines for officially supported export credits), przewidującego wspieranie kredytów eksportowych ze środków publicznych w oparciu o stałą referencyjną stopę procentową (Commercial Interest Reference Rate - CIRR). Projekt ustawy wprowadzającej mechanizm dopłat został zaakceptowany przez Radę Ministrów 27 czerwca br.    f) Kontynuacja, przy udziale Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podjętych prac nad koncepcją wykorzystania pozycji budżetowej na udzielanie kredytów rządom innych państw na finansowanie polskiego eksportu (tzw. rozwojowa pomoc wiązana). Opowiadamy się za koncepcją szerszego zaangażowania Polski w międzynarodowe programy pomocy i wsparcia dla krajów najuboższych i znajdujących się w okresie transformacji. Dostępne środki finansowe powinny zostać przeznaczone przede wszystkim na pomoc wiązaną, która sprzyjać będzie wzrostowi eksportu polskich towarów i usług do następujących krajów: Ukraina, Mołdowa, Białoruś oraz inne kraje b. ZSRR i Bułgaria.    Wymienione powyżej działania w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu mają charakter rozwiązań systemowych i jako takie mogą przyczynić się do osiągnięcia pozytywnych rezultatów eksportowych w dłuższym okresie. Ich realizacja jest jednakże niezbędna dla stworzenia polskim eksporterom i producentom warunków porównywalnych do tych, w jakich działają przedsiębiorstwa w rozwiniętych krajach OECD.    3. Intensyfikacja i wzmocnienie działań promocyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki.    W tym zakresie przewidujemy kontynuację i rozwój dotychczasowych form promocji, a także realizację nowych inicjatyw w zakresie promocji eksportu, wśród których na uwagę zasługuje przede wszystkim tworzenie Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu oraz ˝Domów Polskich˝ za granicą.    Działalność promocyjna Ministerstwa Gospodarki realizowana jest w następujących formach:    a) przedsiębiorstwa targowo-wystawiennicze i misje gospodarcze za granicą:    - inicjowanie i współorganizacja misji handlowych oraz wystaw o charakterze narodowym;    - organizacja polskich stoisk informacyjnych na targach i wystawach przez wydziały ekonomiczno-handlowe ambasad i konsulatów (WEH);    - dofinansowywanie uczestnictwa polskich przedsiębiorstw w imprezach targowo-wystawienniczych i misjach handlowych za granicą;    - wspieranie konferencji, seminariów, warsztatów poświęconych problematyce handlu zagranicznego i promocji polskiego eksportu.    Jedną z form działalności promocyjnej Ministerstwa Gospodarki o priorytetowym znaczeniu jest wsparcie finansowe udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach za granicą. Firmy biorące w nich udział mogą uzyskać refundację części poniesionych przez nie kosztów udziału w imprezie objętej dofinansowaniem z budżetu Ministerstwa Gospodarki.    Imprezy targowe objęte systemem refundacji części kosztów uczestnictwa na lata 2000-2002 zostały podzielone na trzy kategorie:    1. Lista ˝A˝ - grupa imprez za granicą o priorytetowym znaczeniu dla polskiej gospodarki. Maksymalna kwota refundacji na jednego wnioskodawcę z danej imprezy może wynieść 15 000 PLN;    2. Lista ˝B˝ - grupa międzynarodowych targów oraz wystaw za granicą o bardzo istotnym znaczeniu branżowym dla polskiej gospodarki. Maksymalna kwota refundacji na jednego wnioskodawcę z danej imprezy może wynieść 10 000 PLN;    3. Lista ˝C˝ - inne imprezy targowo-wystawiennicze za granicą, na których wskazane byłoby zaprezentowanie się polskich firm z uwagi na dość duże zainteresowanie polskim eksportem na tych rynkach. Maksymalna kwota refundacji na jednego wnioskodawcę z danej imprezy może wynieść 5000 PLN (w miarę posiadanych środków).    b) Misje przyjazdowe importerów zagranicznych na targi polskie    Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom polskich firm, szczególnie małych i średnich, które m.in. z uwagi na zbyt wysokie koszty uczestnictwa w targach za granicą biorą udział tylko w krajowych imprezach targowo-wystawienniczych, Ministerstwo Gospodarki wspiera finansowo organizację misji przyjazdowych potencjalnych importerów polskich towarów na niektóre targi w Polsce.    c) Działalność promocyjna wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP:    - działania na rzecz zapewnienia dostępu polskich towarów, usług i kapitału do rynku kraju urzędowania,    - analizowanie regulacji prawnych państw obcych dotyczących problematyki gospodarczej, handlowej i finansowej, w tym prawa celnego, dewizowego, podatkowego, regulacji dotyczących inwestycji zagranicznych oraz udzielania przedsiębiorstwom pomocy publicznej i zakresu ingerencji państwa w poszczególne sektory gospodarki;    - promocja polskiej gospodarki, polskich towarów i firm;    - pomoc i wspieranie polskich eksporterów na rynkach zagranicznych, w tym zapewnienie niezbędnych informacji ekonomiczno-handlowych.    Każda z placówek realizuje indywidualny plan promocji, wykorzystując przede wszystkim takie formy działań promocyjnych, jak: stoiska informacyjne na największych targach i wystawach, organizacja seminariów, prezentacji i konferencji promocyjnych, wsparcie polskich misji gospodarczych za granicą, działalność w zakresie informacji handlowej, działalność wydawnicza, public relations.    Planuje się także w większym niż dotychczas stopniu skoncentrować aktywność placówek na promocji mikroekonomicznej. Wzrasta również zaangażowanie wydziałów ekonomiczno-handlowych w zakresie wsparcia współpracy regionalnej i wsparcia promocyjnego nowych województw.    Wydziały ekonomiczno-handlowe prowadzą ponadto szeroko zakrojoną działalność doradczą na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, w tym publikują poradniki i monografie rynkowe.    W działalności promocyjnej wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP (w tym również w krajach nie należących do UE) na podkreślenie zasługuje także rosnący udział problematyki integracyjnej (m.in. organizowanie akcji informacyjnych, dotyczących integracji Polski z UE, kontakty z organizacjami gospodarczymi, administracją i opinią publiczną, lobbying na rzecz programów restrukturyzacyjnych i polskich stanowisk negocjacyjnych czy uzyskiwanie opinii i materiałów przydatnych w procesie negocjacji akcesyjnych).    d) Teleinformatyczny System Promocji Eksportu    W związku z koniecznością rozwoju działalności informacyjnej, skierowanej głównie do małych i średnich przedsiębiorstw, Ministerstwa Gospodarki prowadzi prace związane z utworzeniem Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu. System zapewni bezpośredni, natychmiastowy dostęp do aktualnej informacji gospodarczej za pośrednictwem popularnych przeglądarek internetowych. System będzie zawierał oferty eksportowe, inwestycyjne, kooperacyjne firm polskich, zbierane za pośrednictwem akredytowanych organizacji i instytucji wspierających, urzędów wojewódzkich, agencji rozwoju regionalnego itp. W ramach systemu dostępne będą również raporty o barierach i utrudnieniach dostępu do rynków priorytetowych i ważnych. Do teleinformatycznego systemu promocji eksportu Ministerstwa Gospodarki zostanie włączony także system informacji ekonomicznej prowadzony obecnie przez Centrum Informacji Rynkowej Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, wykorzystujący m.in. informacje opracowywane i nadsyłane przez placówki ekonomiczno-handlowe oraz informacje pochodzące z europejskich serwisów informacyjnych.    W zależności od zapewnienia odpowiedniego poziomu finansowania system powinien rozpocząć działanie już na przełomie roku 2000 i 2001.    e) Wspieranie organizacji tzw. domów polskich za granicą, w których zainteresowani polscy producenci i eksporterzy prezentować będą swoje oferty eksportowe. Pierwszym przedsięwzięciem tego typu ma być Polski Dom Meblowy w Lubljanie. Inicjatywa utworzenia Polskiego Domu Meblowego w Lubjanie, jako centrum targowo-wystawienniczego, zawierającego stałą ekspozycję branży meblowej i artykułów gospodarstwa domowego, pojawiła się podczas Międzynarodowych Targów Lubljana Furniture'99 w Słowenii, w związku z dużym zainteresowaniem polskimi produktami branży meblowej oraz wyposażenia wnętrz. Inicjatywa ta jest otwarta dla polskich producentów - planowane jest powołanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez zainteresowane tą inicjatywą podmioty polskie z branży przemysłu meblowego oraz wyposażenia wnętrz.    Ministerstwo Gospodarki otrzymuje sygnały świadczące o zainteresowaniu organizacją domów polskich także w innych krajach.    f) Współorganizacja oraz współudział w przygotowywaniu programów szkoleń dla potencjalnych eksporterów na temat organizacji i techniki handlu zagranicznego.    g) Działalność w dziedzinie przedsięwzięć wydawniczych:    - publikacja i dystrybucja materiałów promocyjnych (polsko- i obcojęzycznych);    - zakupy i dystrybucja wydawnictw informacyjnych, katalogów, informatorów i czasopism;    - dofinansowywanie wydawniczych przedsięwzięć promocyjnych podejmowanych przez przedsiębiorstwa, agencje i jednostki samorządu gospodarczego.    h) działalność w dziedzinie public relations:    - inicjowanie i organizacja seminariów na temat współpracy gospodarczej z Polską;    - przyznawanie imprezom i przedsięwzięciom promocyjnym patronatu ministra gospodarki lub Ministerstwa Gospodarki,    - rozwój kontaktów z mediami;    - działalność lobbyingowa ukierunkowana na wspieranie gospodarczych interesów Polski.    Odnosząc się do kwestii niewielkiego udziału ubezpieczeń kredytów eksportowych na rachunek skarbu państwa w eksporcie Polski ogółem oraz działalności Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna, chciałbym poinformować, że KUKE SA, zarejestrowana w styczniu 1991 r., prowadzi działalność w zakresie:    - ubezpieczeń krótkoterminowych należności (tj. do jednego roku) eksportowych i krajowych od ryzyka handlowego,    - gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych realizowanych w kredycie do jednego roku od ryzyka handlowego,    - gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych realizowanych w kredycie do jednego roku od ryzyka niehandlowego,    - gwarancji ubezpieczeniowych,    - świadczenia związanych z działalnością ubezpieczeniową usług polegających na badaniu, analizie i ocenie ryzyka handlowego i niehandlowego na rzecz podmiotów gospodarczych,    - świadczenia związanych z działalnością ubezpieczeniową usług na rzecz podmiotów krajowych i zagranicznych, mających na celu dochodzenie przysługujących im roszczeń majątkowych od kontrahentów krajowych i zagranicznych,    - reasekuracji czynnej i biernej.    W 1999 r. odnotowano wzrost udziału eksportu objętego ochroną ubezpieczeniową w całości eksportu Polski do 2,55% (1,88% w 1998 r.). Z drugiej strony nadal ma miejsce niewielki stopień wykorzystania limitu, do wysokości którego mogły być ubezpieczane kontrakty eksportowe w roku 1999 (40,24% - z uwzględnieniem zawartych umów ubezpieczeniowych, 23,61% - z uwzględnieniem zawartych kontraktów i 34,49% z uwzględnieniem całkowitego zaangażowania KUKE SA). Sytuacja ta wydaje się potwierdzać potrzebę uruchomienia mechanizmu kredytowania eksportu w oparciu o istniejący bank państwowy w obliczu ciągle niewystarczającego zainteresowania banków komercyjnych tym segmentem rynku usług finansowych.    W Ministerstwie Gospodarki przygotowano analizę celowości uruchomienia mechanizmu kredytowania polskiego eksportu w oparciu o istniejący bank oświatowy. Opracowanie to wskazuje jednoznacznie na potrzebę stworzenia systemu finansowania kredytów eksportowych ze środków publicznych, udzielanych przykładowo rzez Bank Gospodarstwa Krajowego. Inicjatywa taka powinna poprawić warunki finansowania polskiego eksportu na zasadach kredytowych, które ze względu na znikome zaangażowanie banków komercyjnych znacznie odbiegają od standardów międzynarodowych.    Analiza przeprowadzona na zlecenie Ministerstwa Finansów wskazuje, że w latach 1997-1998 systemem kredytowania objęte było zaledwie 2,7-3,1% polskiego eksportu. We wszystkich dotychczas realizowanych międzynarodowych projektach inwestycyjnych korzystających z tzw. wieloźródłowego finansowania (z udziałem KUKE SA) polska część transakcji była finansowana wyłącznie przez banki zagraniczne - głównie niemieckie. W tym kontekście na poparcie zasługuje niedawna inicjatywa Zarządu KUKE SA i Banku Gospodarstwa Krajowego odnośnie do utworzenia funduszu refinansowania średnio- i długoterminowych kredytów eksportowych, ubezpieczonych uprzednio przez KUKE SA. Należy także z satysfakcją odnotować znaczący udział takich krajów, jak Ukraina, Kazachstan, Rumunia, Bułgaria i Rosja (razem ponad 70%) w strukturze geograficznej obrotu przyjętego do ubezpieczenia przez KUKE SA w roku 1999.    Pozytywnie oceniamy podjęcie przez KUKE SA prac nad programem ˝Kredyty eksportowe dla Federacji Rosyjskiej˝. Program ten ma umożliwić wzrost zaangażowania banków polskich i rosyjskich w obsługę polskich przedsiębiorców eksportujących na rynek wschodni oraz rozwój handlu finansowanego kredytem, szczególnie przy dostawach dóbr inwestycyjnych oraz usług budowlanych. Ministerstwo Gospodarki zasugerowało opracowanie analogicznego programu dla Ukrainy. Trwają także prace nad programem ˝Rosja - nasz partner handlowy˝, dotyczącym ubezpieczeń należności realizowanych w kredycie do jednego roku. Program ten przewiduje honorowanie przez KUKE SA jako gwarantów lub płatników wybranych banków rosyjskich oraz wybranych regionów, które mają prawo samodzielnie nawiązywać stosunki gospodarcze z zagranicą. Ponadto KUKE SA przewiduje w bieżącym roku wdrożenie - obok cieszącej się zainteresowaniem i dobrą opinią wśród adresatów Europolisy, przeznaczonej głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw - polisy globalnej o modułowej budowie, odpowiadającej rodzajom pokrywanego ryzyka oraz innych usług ubezpieczeniowych wybranych przez klienta. Polisa Globalna zostanie przeznaczona dla przedsiębiorców o międzynarodowym zasięgu działania, umożliwi ubezpieczenie jednostki macierzystej oraz jej zagranicznych filii na zbliżonych warunkach.    Zaakceptowany przez Radę Ministrów w dniu 27 czerwca br. projekt nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych przewiduje rozszerzenie dotychczasowego zakresu działalności KUKE SA o następujące instrumenty:    - ubezpieczenie inwestycji polskich podmiotów za granicą;    - ubezpieczenie kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu;    - udzielanie gwarancji dla banków finansujących kredyt dostawcy;    - udzielanie gwarancji w zakresie produkcji towarów przeznaczonych na eksport;    - udzielanie gwarancji potwierdzenia akredytyw związanych z kontraktem eksportowym;    - udzielanie ochrony ubezpieczeniowej kontraktów eksportowych od ryzyka zmiany kursów walut.    Omawiany projekt nowelizacji powstał przy znacznym udziale KUKE SA i należy mieć nadzieję, iż przyczyni się on do istotnego zwiększenia skali polskiego eksportu korzystającego z gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kredytów eksportowych.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Anna Skowrońska-Łuczyńska    Warszawa, dnia 17 lipca 2000 r.