Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skarg członków rodzin zmarłych żołnierzy zawodowych, którym nie przydzielono kwater po przyznaniu im samoistnego prawa do ich przydziału w myśl ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie skarg członków rodzin zmarłych żołnierzy zawodowych, którym nie przydzielono kwater po przyznaniu im samoistnego prawa do ich przydziału w myśl ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (7033), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Na wstępie niech mi wolno będzie zaznaczyć, iż w przedmiotowych kwestiach zwracał się do mnie w lipcu br. rzecznik praw obywatelskich - prof. dr Andrzej Zoll. Pozwolę sobie zatem przytoczyć stanowisko, jakie przekazałem w odpowiedzi rzecznikowi pismem z dnia 30 sierpnia br.    Stosownie do postanowień art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 86, poz. 433, z późn. zm.) w brzmieniu wprowadzonym przez art. 11 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (DzU nr 81, z późn. zm.), w razie śmierci:    1) żołnierza zawodowego pełniącego czynną służbę wojskową jako służbę stałą spełniającego warunki wymagane do uzyskania emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej oraz żołnierza, o którym mowa w ust. 2 (żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, jeżeli nie nabył uprawnień do emerytury lub wojskowej renty inwalidzkiej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy z powodu przeniesienia przekształcenia lub likwidacji jednostki wojskowej na skutek restrukturyzacji sił zbrojnych, który zachował prawo do zajmowanej kwatery) albo    2) emeryta lub rencisty, o którym mowa w ust. 1    - prawo do kwatery (lokalu mieszkalnego) nabywają, z zastrzeżeniem ust. 4, wspólnie zamieszkali w kwaterze z żołnierzem, emerytem lub rencistą, w dniu jego śmierci: małżonek, zstępni, wstępni, osoby przysposabiające i przysposobione oraz osoba, która pozostawała we wspólnym pożyciu małżeńskim.    Przedmiotowa nowelizacja wprowadzająca katalog osób uważanych (dla celów określonych w omawianym przepisie) za członków rodziny pozostawiła zapisy akcentujące wymóg wspólnego zamieszkiwania w kwaterze z żołnierzem (emerytem lub rencistą) w dniu jego śmierci. Brak jest więc podstaw prawnych do przyjęcia, że prawo do kwatery nabywają także członkowie rodzin zmarłych żołnierzy spełniających przesłanki do przydziału kwatery, którym kwatera nie została przydzielona. Mając na względzie, iż prawo do kwatery realizowane jest przez przydział kwatery lub wypłatę ekwiwalentu pieniężnego, należy stwierdzić, że w przypadku kiedy żołnierzowi przed śmiercią nie przydzielono kwatery, pozostali po nim członkowie rodziny nie nabywają prawa zarówno do przydziału kwatery, jak i wypłaty ekwiwalentu.    Odmienny problem występuje w sytuacji, kiedy umiera żołnierz zawodowy (emeryt lub rencista), który zdał zajmowaną kwaterę i miał otrzymać ekwiwalent.    Należy mieć bowiem na uwadze, że wypłata ekwiwalentu nie nastąpiła wyłącznie z powodu braku środków finansowych. Szczególnego znaczenia nabiera przy tym sytuacja oczekiwania osoby uprawnionej do kwatery na wypłatę ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery z uwzględnieniem zasady pierwszeństwa obowiązującej do dnia 14 grudnia 2000 r., tj. do czasu utraty mocy obowiązującej § 2 ust. 7 rozporządzenia ministra obrony narodowej z dnia 16 września 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery (DzU nr 124, poz. 818), wobec stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności tego przepisu z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP oraz z art. 47 ust. 10 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.    Gdyby osoba uprawniona do kwatery oczekiwała na wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery, zamieszkując nadal w tej kwaterze, po jej śmierci członkowie rodziny - spełniający przesłanki ustawowe - uzyskaliby prawo do kwatery. W przypadku przekazania kwatery Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - licząc na przyspieszenie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery - powstała sytuacja faktyczna, w której członkowie rodziny osoby uprawnionej (żołnierza zawodowego, emeryta lub rencisty wojskowego) wobec braku przesłanek określonych w ustawie nie mogą nabyć prawa do kwatery.    Mając na uwadze argumenty podnoszone w wystąpieniu rzecznika praw obywatelskich, sprowadzające się do stwierdzenia, że ˝sens art. 23 ust. 3 (w brzmieniu obecnym) ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP polega bowiem jedynie na niepogarszaniu - w razie śmierci żołnierza - sytuacji mieszkaniowej wymienionych osób (członków rodziny)˝, należy zgodzić się z wnioskami, że w sytuacji, kiedy osoba uprawniona do kwatery posiadała kwaterę, którą następnie zdała, ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery powinien zostać wypłacony osobom, które w przypadku wspólnego zamieszkiwania w kwaterze z żołnierzem przed jego śmiercią nabyłyby prawo do tej kwatery.    Przedstawiając powyższe stanowisko, żywię nadzieję, iż pan marszałek, a także pani poseł uzna je za uzasadnione.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Tadeusz Diem    Warszawa, dnia 20 września 2001 r.