Debaty sejmoweI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zobowiązań alimentacyjnych i gwarancji ich wypłaty osobom uprawnionym

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Renaty Beger w sprawie zobowiązań alimentacyjnych i gwarancji ich wypłaty osobom uprawnionym, przesłaną pismem przez Pana Marszałka dnia 17 czerwca 2005 r. (SPS-0202-10272/05), uprzejmie informuję:    Dostrzeżone zostały problemy związane z egzekucją alimentów, czego wynikiem było przygotowanie przez Rząd projektu ustawy mającej na celu usprawnienie egzekucji alimentów bezpośrednio od zobowiązanego. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 89, poz. 732) została już uchwalona przez Sejm i niektóre z jej rozwiązań już weszły w życie.    Ustawa w części ogólnej dotyczącej postępowania wobec dłużników alimentacyjnych wprowadza rozwiązania zmierzające do usprawnienia egzekucji komorniczej alimentów bezpośrednio od zobowiązanego do tego w wyroku sądowym lub ugodzie sądowej. Rozwiązania te weszły w życie z dniem 1 czerwca br.    W sytuacji gdy powodem nieskuteczności egzekucji alimentów jest brak zatrudnienia dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, zwraca się do właściwego urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. W przypadku braku możliwości podjęcia przez dłużnika pracy zgodnej z jego kwalifikacjami zawodowymi proponowana mu jest praca organizowana na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W przypadku podjęcia pracy przez dłużnika z otrzymywanego przez niego wynagrodzenia komornik będzie mógł dokonywać egzekucji zasądzonych alimentów.    Natomiast gdy dłużnik alimentacyjny będzie odmawiał podjęcia pracy na zasadach robót publicznych lub uchylał się od ich wykonywania, wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika informuje o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego, który jest uprawniony do złożenia do prokuratury wniosku o ściganie dłużnika za popełnienie przestępstwa niealimentacji.    Ponadto w przypadku informacji o złożeniu takiego wniosku wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika, a starosta wydaje decyzję o jego zatrzymaniu. Zwrot prawa jazdy może nastąpić dopiero na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego i tylko w przypadku ustania przyczyn jego zatrzymania, np. gdy dłużnik zacznie spłacać alimenty, podda się przeprowadzeniu u niego wywiadu środowiskowego albo podejmie proponowane mu zatrudnienie.    Jeżeli powstanie u dłużnika alimentacyjnego zaległość za okres dłuższy niż 12 miesięcy, komornik z urzędu składa wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpis dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych. Wpis taki może powodować dla dłużnika negatywne konsekwencje finansowe, np. niemożność uzyskania kredytu w banku.    Przewidziany został także szereg udogodnień dla wierzyciela alimentacyjnego. Obecnie może on złożyć według swojego wyboru wniosek do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (rozwiązanie dotychczasowe) albo do komornika właściwego za względu na swoje miejsce zamieszkania (co jest rozwiązaniem nowym). Ponadto wierzyciel alimentacyjny, kierując wniosek o wszczęcie egzekucji, nie musi obecnie wskazywać sposobu egzekucji ani majątku dłużnika, z którego egzekucja ma być prowadzona. Dotychczas wyjawienie majątku dłużnika następowało na wniosek wierzyciela, który musiał wykazać, że dotychczasowe postępowanie egzekucyjne było bezskuteczne i nie doprowadziło do ustalenia majątku, a w konsekwencji do zaspokojenia należności tytułem świadczeń alimentacyjnych. Wierzyciel był również dotychczas zobowiązany do wskazania sposobu egzekucji, a także poinformowania komornika o dochodach, majątku ruchomym i nieruchomym, rachunkach bankowych i wierzytelnościach dłużnika. Obecnie w przypadku złożenia wniosku przez wierzyciela będzie należało przyjąć, że wniosek ten dotyczy wszystkich dopuszczalnych sposobów egzekucji, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Ponadto komornik jest z urzędu zobowiązany do przeprowadzenia dochodzenia mającego na celu ustalenie zarobków oraz stanu majątkowego dłużnika, a także jego miejsca zamieszkania. W sytuacji gdy podjęte przez komornika kroki okażą się bezskuteczne, komornik występuje z wnioskiem do Policji o ustalenie miejsca zamieszkania oraz miejsca pracy dłużnika alimentacyjnego. Komornik jest zobowiązany przeprowadzić dochodzenie okresowo w odstępach nie dłuższych niż 6 miesięcy, a nie, jak do tej pory, przynajmniej raz do roku. W przypadku gdy w wyniku dochodzenia nie zostaną ustalone dochody dłużnika ani jego majątek, komornik może złożyć wniosek do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku.    Nowym rozwiązaniem jest możliwość wytoczenia powództwa o zasądzenie alimentów przeciwko osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności na podstawie art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.). Wytoczenie powództwa może zostać poprzedzone przeprowadzeniem przez ośrodek pomocy społecznej wywiadu środowiskowego, w drodze którego można będzie ustalić stan majątkowy osób zobowiązanych w dalszej kolejności.    Dla osób, w stosunku do których egzekucja alimentów okaże się częściowo lub całkowicie bezskuteczna, przewidziana została pomoc w formie zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka będzie świadczeniem zwrotnym - kwot wypłaconych zaliczek organ egzekucyjny będzie dochodził od dłużnika alimentacyjnego.    Wysokość zaliczki wahać się będzie pomiędzy 170-120 zł dla dziecka zdrowego oraz 250-150 dla dziecka niepełnosprawnego i zróżnicowana będzie ze względu na liczbę dzieci w rodzinie uprawnionych do zaliczki. Warunkiem nabycia prawa do zaliczki będzie spełnienie kryterium dochodowego wynoszącego 583 zł netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie.    Rozwiązania dotyczące zaliczki alimentacyjnej wejdą w życie z dniem 1 września 2005 r.    Sekretarz stanu    Cezary Miżejewski    Warszawa, dnia 5 lipca 2005 r.